پل قشلاق: در شرق شهر سنندج نرسيده به پايانه مسافربري سنندج كنار راه آسفالته واقع شده است. پل بروي رودخانه قشلاق احداث گرديده است. نام پل هم از رودخانه گرفته شده است و علت وجه تسميه نيز همين موضوع است.تاريخ دقيق ساخت پل مشخص نيست اما به نظر مي رسد كه احتمالا ساخت بناي اصلي پل در دوران صفويه ساخته شده باشد. بر اساس مطالب نقل شده در زمان امان الله خان اردلان تعمير و مرمت كامل گرديده و برا ثر خرابي و ويراني بيش از حد در سال 1268 هجري قمري ميرزارضاي وزير كردستاني پل را به كلي تخريب و مجددا آن را بازسازي كرده است. وجود سنگ نبشته اي بر سينه كوهي مجاور پل با تاريخ 1284 هجري قمري حكايت از تعمير و مرمت پل در زمان ناظم الاياله ميرزا غلام حسين خان دارد. پل قشلاق داراي 6 دهانه به پهناي 6 متر و طول 8 متر است و ميانگين ارتفاع آن حدود 11 متر از سطح رودخانه است.

پل شيخ(قليچيان): در دو كيلومتري شمال شهرسنندج مسير جاده آسفالته روستاي باباريز و قليچيان واقع شده است پل برروي رودخانه قشلاق احداث گرديده است. اين پل در مسير ارتباطي سنندج به طرف بيجار و زنجان قرار دارد .
تاريخ دقيق ساخت و نام باني آن بطور دقيق مشخص نيست اما بنا به فرم ساخت و شيوه اجرايي معماري طاقها پايه ها گمان مي رود در دوره قاجاريه ساخته شده باشد و بتدريج در دوره هاي بعدي مرمت گرديده است. از جمله در دوران حكومت پهلوي اول سه دهانه از شش دهانه پل كه بصورت جناغي (پنج و هفت) بوده بازسازي شده و اينك نوع قوسهاي آن رومي و جناقي است بدليل اينكه پل به وسيله يكي از اشخاص بانفوذ محلي و عرفاني استان بنام حاج شيخ شكرالله شهبازي مورد مرمت قرار گرفته اين پل به پل شيخ شهرت دارد پهناي پل 3/5 و ارتفاع آن از كف رودخانه 7/6 متر است، با شش دهانه كه چهار دهانه بزرگتر از دو دهانه كناري است .
پل فرهاد آباد : در 15 كيلومتري شمالغري شهرستان قروه روستاي فرهادآباد قرار دارد. پل در مسير جاده قديمي بيجار بوده و برروي رودخانه بايتمر احداث شده است. پل فرهاد آباد داراي 8 دهانه 80 متر طول است كه چشمه هاي وسط بزرگترند و نوع قوسهاي بكار رفته عموما قوس جناقي ميباشند. ضمناً روستايي به نام ويس مريد از موقوفات اين پل است .
تاريخ ساخت پل بطور دقيق مشخص نيست با توجه به شيوه معماري آن مشخص مي نمايد كه به احتمال قوي از پلهاي دوران صفويه بوده باشد. در زمان حكومت خسرو خان اول مقارن حكومت زنديه مورد تعمير و بازسازي قرار گرفته و فرهاد ميرزاي معتمد الدوله عموي ناصر الدين شاه در زمان حكومت كردستان آن را مرمت نمود و بدين دليل به پل فرهاد آباد معروف است. تخريب و ويراني پل بر اثر سيلابهاي بهاري در سال 1369 ميراث فرهنگي احيا و مرمت كامل پل را انجام داد.
پل صلوات آباد: در پانزده كيلومتري جاده آسفالته بيجار – تكاب ( روستاي صلوات ابد ) شهرستان واقع شده و بر روي رودخانه قزل اوزن احداث گرديده است. پل در مسير ارتباطي سلطانيه و زنجان با ديگر شهرهاي غرب كشور از جمله بهار همدان، كرمانشاه ، سنندج قرار داشتهاست. تاريخ دقيق ساخت پل مشخص نيست اما از شواهد پيداست كه اين پل با عناصر ويژه دوران صفويه بالاخص سنگهاي حجاري شده و الگوهاي معماري اين دوران ساخته شده و در دوره هاي بعدي مرمتهايي برروي آن انجام گرفتهاست. در ساخت پل از قوسهاي تيزه دار و سكو (پاشنه ها – فشارشكنها) متعدد با رعايت كامل اصول پل سازي در معماري ايران استفاده شده است. پل صلوات آباد داراي 9 چشمه كه اندازه دهانه هاي آن متفاوت است طول پل 130 متر است ارتفاع پل به نسبت موقعيت و توپوگرافي محل بين 4/8 متر تا 12 متر متفاوت است بر اثر سيلابهاي سال 1375 شمسي پل دچار تخريب و ويراني بيش از حد گرديد و هم اكنون عمليات مرمتي و تعمييراتي در آن از سوي ميراث فرهنگي استان پايان يافته است.
پل گاران : پل گاران برروي رودخانه دائمي گاران (چم گاران) كه از ارتفاعات بلند و برفگير منطقه سرشيو مريوان سرچشمه مي گيرد ساخته شده است . اين پل ارتباط بين دو منطقه جانوره – گاران در مريوان را فراهم نموده است پل در فاصله 12 كيلومتري شرق شهر مريوان و در 900 متري كارخانه آسفالت شهرداري واقع شده است.
احداث پل با بستر سازي آغاز و سپس پايه هاي آن ايجاد شده است و از ملات سنگ و ساروج و آجر استفاده شده است .
پل داراي در پايه شش ضلغي در ميان رودخانه و دو پايه متصل به ارتفاعات طرفين رودخانه تشكيل شده و سه دهنه ( چشمه) را ايجاد نموده است طول پل 42 متر و عرض آن 5/9 متر است ارتفاع پل 6 متر است از سنگهاي تراشيده شده براي پايه ها استفاد شده است در حال حاضر قوسهاي پل تخريب شده و ظاهراً تا سال 1320 روي آن رفت و آمد ادامه داشته و نياز به مرمت كلي دارد احتمالاً در دوره واليان اردلان در زمان صفويه ساخته شده باشد. چون راه ارتباطي مريوان سنندج را ميسر مي ساخته است.
پل قجور بيجار : اين پل كه برروي رودخانه قزل اوزن نزديك روستاي قجور از شهرستان بيجار و در مسير جاده كاروان رو زنجان و بيجار واقع شده است در 50 كيلومتري شهر بيجار قرار دارد . طول پل با احتساب دو انتهاي آن 104 متر و حداكثر ارتفاع آن 12 متر و طول گذرگاه آن 5/6 متر است پل داراي چهار دهانه نسبتاً بزرگ با قوسهاي جناغي است پل با سنگ و ملات ساروج و آجر و گچ در استفاده از طاقها ساخته شده است. متاسفانه در سالهاي اخير بر اثر شدت آب رودخانه همه چشمه ها به جز يكي خراب شده است پل داراي چشمه هاي كوچكتري در دو طبقه بوده است و از سنگهاي حجاري شده در پايه ها استفاده شده است. با توجه به نوع معماري آن احتمالاً مربوط به دوره ايلخاني باشد .
|