zآموزش مجازي زيره گيوه (كلاش) كردستان

 زيره گيوه كفه ايي پارچه اي است كه طي مراحل مختلفي تهيه مي گردد . بدليل دشواري كار در مراحل مختلف اين حرفه خاص مردان بوده  وزنان هيچ نقشي در تهيه آن ندارند . کار آموزان در اين دوره نحوه ساخت زيره را بطور کامل  فرا ميگيرند.

فهرست آموزش:

1.      شناخت ابزار

2.      فتيله سازي

3.       آماده سازي فتيله

--- تهيه پنكه

--- تهيه دوال

4.      چكه ولوط

5.       وصل پنكه ها به وسيله دوال

--- تيره اول

--- تيره دوم و سوم

---پرگما

درفش: درسه اندازه مختلف بكار ميرود

1- درفش كوچك : جهت پرگما دادن استفاده ميشود .

2-   درفش متوسط : جهت گشاد كردن چك ولوط بكار ميرود .

3- درفش بزرگ : جهت اطوكردن استفاده ميشود .

مشتك : جهت كوبيدن فتيله وكوبيدن كف گيوه

بكار ميرود ودر دونوع ماشيني ودستي موجود است

كاشي بند: جهت تخت كردن كفه بكارميرود واز خم شدن و تا خوردن كفه كلاش جلوگيري مي كند .

چرم يا دوال : باآماده سازي آن جهت مهار كفه استفاده ميشود.

سيخ پي كني : جهت كمك به چرم كشي بكار ميرود.

بالشتك چرم كشي : براي نگهداري پي كنه استفاده ميشود وباعث ميشود كه چرم به آساني كشيده وسفت شود

گازنه : جهت پاكسازي چرم وبرش پارچه و برش زائده هاي كناري كفه استفاده ميشود .

سنگ سوهان : جهت تيز كردن ابزار استفاده ميشود.

محافظ : بشكل گوشت كوب است ودر انتهاي تيركها آن رابا دست به فتيله ها چسبانده تااز برخورد تيغ به دست جلوگيري نمايد .

نقش زن : قطعه آهني خميده است كه به وسيله آن روي كفه كلاش را نقش مي زنند و محل تيركه را در پايان كار مشخص ميكند.

تخته كلاش : از شيار ايجادشده براي قرار گرفتن كاشي بند در موقع كوبيدن كفه بكار ميرود .

سوزن : دو نوع سوزن در توليد كفه بكار ميرود.

1: سوزن بزرگ : جهت چرم كشي استفاده ميشود.

2: سوزن كوچك : جهت پرگما دادن بكار ميرود.

فانوس : جهت داغ كردن كوله درفش بزرگ در تابستان و در زمستان از چراغهاي ديگر كه حرارت بيشتر دارند استفاده ميشود.

چرم يا دوال جهت تيركهاي كلاش:

در نوك پاشنه پا و نوك پنجه پابكار ميرود.

پي گاو: هنگام كار  آن را به رشته چرم مي ماليم تا داخل فتيله ها در موقع كشيدن روان باشد . پي گاو را به گلوله هاي كوچك تبديل نموده وآنرا در داخل كيسه پارچه اي قرار داده ودر جاي خنك نگه داري ميكنيم . 

انبر دست : از اين وسيله براي كشيدن چرم در هنگامي كه چرم كوتاه است وقدرت دست به آن  نمي رسد، استفاده ميشود .

چكش : براي كوبيدن ميخ بر روي نوك وپاشنه زيره كلاش استفاده ميشود.

متر : جهت اندازه گيري وتعيين شماره هاي مختلف زيره كلاش استفاده ميشود .

تيز بر : از اين وسيله براي برش چرم نرم شده در آب به رشته هاي موازي استفاده ميشود .

كتيرا : پس ازبرش وپايان كار كتيرا رابه كناره هاي زيره كلاش مي مالند تا رشته هاي پارچه به هم بچسبند ، ابتدا چند تكه كتيراي خشك را در يك ليوان آب انداخته و پس از حل شدن در آب آماده استفاده ميشود.

موي بز : موي بز را در طول 60 سانتيمتر 4 رشته كرده وهر رشته از 8 رشته باريكتر تشكيل شده و سپس هر يك از چهاررشته رابه هم تاب زده وبراي نصب نمودن رويه كلاش بكار ميرود.

پارچه : بهترين نوع براي كفه كلاش پارچه هاي نخي ميباشد مانند چلوار ومتقال ، زيرا بعلت نخي بودن به هنگام فتيله شدن حالت چسبندگي دارد وهرچه ريز بافت باشد بهتر است.

رنگ : براي تنوع كفه كلاش پارچه متقال يا چلوار را قبل از مصرف رنگ ميكنند رنگهاي مورد استفاده آبي وقرمز ميباشد.

فتيله سازی

آ ماده سازی فـتيله

پارچه های رنگ شده وآماده رابه اندازه های پنج دردوازده سانتی برش می دهند وسپس آنها را با آب خيس نموده وبرای يکنواختی وبرطرف کردن چروک پارچه آنها را تک تک با ضربات مشته(کوبهای است آهنی با سری مثلثی شکل ودستهای گرد در وسط با ته تخت برای ايجاد ضربه ، به قطر هفت سانتيمتر و ارتفاع دو تابيست پنج سانتيمتر ) برروی قوطه ( معمولا به ته درختی گفته ميشود که در محل کار محکم قرارگرفته ورويه آن را صاف مينمايند)آنقدر ميکوبند تا پارچه کاملا صاف واتو گردد. اين کار با نهايت آرامش اما با ضربات محکم ودقيق وحساب شده آنقدر تکرار ميگردد که آب پارچه گرفته شود وعرق بر جبين استاد کار نمايان گردد وبا خيال آسوده تکه پارچه ها را يکی يکی کنار هم يا روی هم ميچيند وبرای مرحله بعدی کار آماده ميسازد . استاد کار به تعداد هر پارچه پنج در دوازده سانتی بايد يک تکه پارچه ديگر به همان رنگ اما در اندازه سه در دوازده برش بزند وآنها رابه همان دستور آماده سازد .

حالا با نهايت دقت وحوصله تکه پارچه هايی که به آنها خشت ميگويند به پنج خم برابر در عرض پارچه يعنی در نهايت به اندازه هايی به طول دوازده وبه عرض يک سانتی تبديل شوند . بدين صورت که بر روی قوته ومشته همراه با ظرافت کاری استاد کار ودقت زياد پس از مرطوب نمودن پارچه ( برای حالت دهی بيشتر 9 يک پنجم پارچه را در طول دوازده سانتيمتر خم نموده وبا ضربات کوبه يا مشته اتو ميکنند وسس خم را باز نمده وناوخان ( پارچه ای نازکتر از پارچه اول است که برای ايجاد ضخامت بيشتر در داخل پارچه بيرونی می گذارند )را در آن قرارداده ودوباره همان خمرا با ضربه کوبه اتو ميکنند .همان کار در خم اول فتيله (اسم محلی پارچه ای است که پنج خم خورده وطول آن دوازده سانت وعرض يک سانت وضخامت آن بستگی به پارچه دارد .) که ردآن ناوخان با اندازه سه در دوازده قرار دارد است.

به همين ترتيب خم دوم وسوم آن را نيز اتو می کنند وسپس در طرف مقابل پارچه همانند خم اول آن را اتوتنموده وخم پنجم که دو طرف رابه هم مرتبط می نمايد وپمج خم پارچه که پنج لايه پنج در دوازده سانت است ودر داخل آن سه لايه سه در دوازده وجود دارد رابا نهاژت دقت وظرافت زياد به پنج خم مساوی ودقيق تقسيم نموده واتو مي نمايد که اين يک فتيله را تشکيل ميدهد .

اينکار بوسيله استاد بدون احساس خستگی تکرار ميشود . عمل آماده سازی فتيله بايد سيصدو بيست بار تکرار گردد .

برای يک جفت کلاش نياز  به سيصدو بيست تکه پارچه پنج در دوازده سانتی با پنج خم يا هزارو ششصد خم در کل   و سيصدو بيست تکه سه در دوازده سانتی با سه خم يا نهصدو شست خم در کل  نياز است .که در مجموع دوهزار و پانصدو شست خم است که هر خم حداقل شش ضربه جهت اتو کردن آن لازم است ودر مجموع پانزده هزارو سيصدوشست ضربه بايد وارد شود.

تهيه پنکه : اندازه وتعداد فتيله ها در يک دسته کامل يک لنگه کلاش پنکه گويند. برای يک لنگه يکصد وشست فتيله به طول سي سانت برای شماره چهل وچهاراست . اين تعداد واندازه بدين گونه تقسيم ميشود: از پاشنه يک سانتيمتر رنگ مجزا از زمينه ؛بعد ازآن نبوبت به رنگ زمينه ميرسد که نه و نيم سانت طول دارد. قسمت ميانی که پاشنه رااز سينه پا جدا می سازد باز با رنگی مجزا از زمينه با طول دوو نيم سانت میباشد . پس از اين قسمت نوبت به سينه پا ميرسد که طول آن به يازده ونيم سانت ميرسد . قسمت بعدی که به رنگ زمينه نمی با شد نوک يا قسمت انگشت پا می باشد.و طول آن به پنج و نيم سانت ميرسد ؛ برای کفش شماره چهل وچهار مجموع تمام قسمتها روی هم سی سانت است . که ميتوان رنگ زمينه را آبی انتخاب کرد و رنگ ديگر را قرمز گرفت . اگر بخواهيم تعداد فتيله هارا در هرقسمت حساب کنيم اينگونه خواهدبود ؛ در قسمت پاشنه شش فتيله با رنگ مجزا و در قسمت پاشنه با رنگ زمينه چهل وهشت فتيله ورد قسمت ميانی سيزده فتيله ودر قسمت سينه پا شست وپنج فتيله با رنگ زمينه ودر قسمت انگشتان پا بيست وهشت فتيله با رنگ مجزا کنار هم چيده می شوند وزيبايی خاصی به کلاش ميدهد.

 استادکاربرای کنار هم چيدن اين فتيله ها بسته به توان خودهر بار تعدادی ازفتيله ها را با نظمی خاص بردارد وبر روی قوته به صورت کاملا عمود با درفشی که قطر تيغ آن به نه مِيلی متر میرسد ؛ تمامی فتيله هارا از عرض سوراخ نمايد اينکاررا بايد در نهايت دقت وصبر انجام داد زيرا اگر اشتباهی در حين کار رخ دهد کار را خرا ب

خواهد کرد . اين کار اين جهت حساس است که چون تيغه بسيار برنده است وفشار زيادی بطور عمودبر آن وارد میگردد ؛ تمرکز حواس شرط لازم برای اين کار است

که مبادا هنگام برش حرکت دست غيرارادی شود ونظم فتيله ها رابرهم بزند ويا تيغه به بيراهه برود وبرشی غير را انجام دهد . پس با يد توجه کرد که عدم دقت زحمت چند ساعته به هدر رفته  وپارچه های برش خورده واتو کرده بلااستفاده میگردد .

پنکه يا فتِيله را به وسيله درفشی بلندتر از طول پنکه با همان ترتيب و نظم اوليه که توسط کوله ( اسم محلی درفش) ايجاد شده بودبر روی شعله ای داغ کرده ومحل برش فتيله ها هداطت می نمايند . اين درفش محل عبور خود را با گرما وداغی که دارد تمام پرز واضافه های نخ برش خورده پارچه رابه حالت خاصی اتو می کند . اين کار برای سهولت کار در مرحله بعدی بسيار مناسب است . در اين مرحله کار پنکه تمام می شود .   

تهیه دوال : استاد کار بايد قبلا در کشتارگاه به اندازه مورد نياز پوست گاونر آنهم به علت محکمی ودوام تهيه کرده باشد .وآن را دباغی نموده وپس از چند مدتع بوزدايی آن را کاملا بهداشتی نموده وبه کارگاه خود حمل می نمايد .

در کارگاه به وسيله چاقو يا ابزار برنده وتيز ديگری کل پوست آماده را به دوال يا تيره های منظم و يکدست به ابعاد دومتر در نه ميلی متر برش می زنند . اگر پوست قبل از برش در آب خوابانده شود به علت نرمی برش آن آسان تر خواهد شد .

در پوستي با  يکصدو بيست برش نه مِيلی متری به طول دو متر انجام می گيرد وهر عدد از اين دوالها ی دو متری در يک لنگ بکار مِی رود . يعنی از يک پوست کامل دوال شست جفت کلاش بدست می آيد . دوالهارا قبل از مصرف در کار کاملا در آب خوابانده تا نرم ودر پيچ وتاب پارچه به آسانی عمل نمايد وبه راحتی موهای روی پوست يا چاقو برداشته شود .دوال يا تيره در چهار جای کلاش بکار ميرود .

چکه ولوط : چکه به پاشنه و لوط به قسمت نوک کفش گفته می شود .  لوط قسمت نگهدارنده جلو يا نوک زيره کلاش است که طول آن سانتی متر و عرض آن دو سانت وارتفاع آن يک سانت می باشد کخ در طول آن معمولا يک سوراخ ايجادمی گردد. گاهی اوقات برحسب علاقه وروش استادکار دو سوراخ در سمت داخل ايجاد می گردد.اين دوقسمت کار محکمترين وضربه پذيرترين بخش کار خواهد بود وتمام فشار وارده به جمع آوری وپرس پارچه ها وتحمل فشا رپا ودر کل نگهدارنده اين فشارها بر عهده اين دوقسمت چکه ولوط است.

حدودا تا سال هزاروسيصدو پنجاه هجری شمسي برای چکه ولوط ازقسمت پوست سر گاو نر استفاده می کردند.برای اينکار ابتدا به اندازه مورد نظر پوست را جدا  کرده و کاملا همانند فتِيله آن را از چند لایه خم شده روی همديگر به طوريکه ارتفاع وعرض مورد نظر را بدست آورند خم می نمودند. کوبه آن را يکدست ويک تکه می کردند وسپس در طول آن سوراخی ايجاد کرده ودر عرض ان نيز عمود بر ارتفاع آن سه سوراخ را ايجاد می نمودند. اما اکنون از آلت تناسلی گاونر که پس از دباغی وگند زدايی وبهداشتی نمودن آن رابه اندازه های پنج سانتی برای چکه وسه سانتی برای لوط بکار می برند. اين جز بسيار فرم پذير راحت سوراخ گشته وباضربات کوبه پرس میشود وحالت مکعبی به ابعاد پنج و يک و دو سانت به ترتيب طول و ارتفاع وعرض رابه خود میگيرد. به وسيله درفش در طول چکه ولوط سوراخ ايجاد می کننند. بدين ترتيب که در ارتفاع چکه به سمت داخل لوط نيز دوسوراخ ايجاد می نمايند

يک سر دوال را با تيغی به عرض يک سانت برش ميدهند و در واقع اين برش برای ايجاد يک حلقه است . و سر ديگر دوال را با اسکنه تيز از دوطرف بريده تا سر آن نوک تيز گردد . ونوک تيز دوال را مطابق تصوير از يکی از سوراخهای عرض چکه رد نموده سپس آن را برگردانده ودر حلقه سر ديگر دوال که به کنار سوراخ چکه رسيده از آن رد نموده تا زدن گره به طور محکم انجام گيرد .پس از محکم کردن گره سر نوک تيز دوال رابه وسيله سوزنی بلند که از کل فتيله ها بلندتر باشد وصل می کنند .چون دوال در آب خوابانده ونرم شده است ؛ اينکار به سهولت انجام می گيرد.

وصل پنکه به وسيله دوال (تيره اول )

دوال وصل شده به سوزن رابه وسيله سوزن از فتيله های اوليه يعنی اندازه های يک سانتی وسپس اندازه های ده ونيم سانتی رنگ زمينه ودوو نيم سانتی ميانی وسپس از يازدهو نيم سانتی سينه پا ودر نهايت از پنج ونيم سانتی نوک يا لوط رد می نمايیم.

حال کار به مرحله ای رسيده که ما در حدود يکهزارودويست وهشتادلايه پارچه رابرای رد يک رشته تيره سوراخ نموده وتيره رادر آن هدايت نموده ايم وبايد تيره را در لوط ودرسوراخ اصلی که در طول ايجادشده رد نمائيم .حال اينحرکت رابايد به طور معکوس به سر جای اول يعنی لوط به چکه برمی گردانيم.

بعضی از اساتيد معتقدند که حرکت معکوس رابايد کاملا قرينه حرکت اول ةعنی در سمت ديگر لنگه گيوه بايد انجام داد . اما بعضی ديگر معتقدند حرکت معکوسقرينه باشد بلکه بايد در همان قسمت باشد يعنی حرکت از چکه به لوط که از سمت راست انجام می گيرد و حرکت بعدی از لوط به چکه بايد در همان سمت راست باشد تا در مراحل بعدی کشش وجمع نمودن پارچه کار به سهولت ودرست تر انجام گيرد . برای شروع حرکت دوم یعنی حرکت معکوس بايد در نوک کفش قسمتی ديگر از آلت تناسلی گاونر که در اندازه دو در سه سانتی متر وبا ارتفاع يک سانتی متر ساخته شدهاست را از سوراخ ايجاد شده در پنکه رد کرده وبه وسيله درفش کوچکی که در آن فرو خواهد رفت سر تيره را نگه داشت تا باعث باز شدن وازهم جداشدن فتيله ها نشود . سپس با درفشی نه ميليمتری از لوط به تعداد اندازه توان استاد کار پارچه ها را نه تنها روی پايه يا جايی محکم وتکيه گاه نيست بلکه استاد کار بر روی ران خود قرار ميدهد وبا دست چپ ؛ ديگر پنکه ها را خواهد گرفت و با دست به وسيله درفشی تيز و با دقتی زياد در فاصله يک سانتی از حرکت اول برش دوم را  آغازمی کند .و پس از هر مقدار برش پارچه با کوله درفشی که آن را داغ نموده داخل سوراخ پارچه را اتو می نمايدتا هنگام رد تيره بعدی باعث گرفتگی نشود .بعد از اتمام برش تمام لايه های پارچه باز به وسةُله سوزن بلندی دوال را زا پارچه ها رد می کنند . حال استاد کار در مرحله اول ودوم حدود دوهزارو پانصدو شستعدد لايه پارچه را برای رد دوال برش زده ودوال به پاشنه يا چکه برگشته است ودر سوراخی که رد طول چکه ايجاد شده است رد نموده و دريکی از سه سوراخ عرضي که ايجاد شده و به طرف داخل است هدايـت می شود.

تيره دوم و سوم

پس از اتمام تيره اول بايد همانند حرکت اول از چکه به لوط برگشت شود . اما اين با راز قسمت چپ بايد حرکت کرد تا کاملا قرينه گردد وحرکت تيره ها را در داخل پارچه تقسيم نمايد و ايجاد تعادل نمايد . درست همانند حرکت دوم برش پارچه واتوی آن آغاز می شود.

با اتمام برش پارچه همانند حرکت دوم تيره را هدايت مکنند یعنی تاکنون رد برش دوم حدود سه هزاروهشتصدوچهل پارچه را براش داده شدهاست .استادکار بايد کل تيره اضافی در تمام مراحل را بيرون بکشد وسر آن را به وسيله درفش کوچک نگه دارد . او با دقتی تمام اين کار را انجام می دهد . او فتيله هايی را که در آن دوال ردشده را تاب میدهد تا فاصله ها کم شود وهنگام کشش تيره کاملا محکم ويک دست شده باشد .

استاد کار کل پنکه ها را که دوال در آنها رد شده با پا به حالتی مناسب نگه می دارد . نوع حرکت کششی دست وطرز گرفتن فتيله ها باپا به نوع حالت وفرم نهايی کمک می کند . اکنون تيره سوم نيز از لوط محکم وکنترل شدهاست وبايد حرکت چهارم را ردهمان سمت چپ در یکی ديگر از سوراخهای لوط يعنی سوراخ سوم آن ردکرده وبا برش پارچه ها همانند مراحل اول ودوم وسوم برش داده شود و حرکت از لوط به چکه آغاز شود .

برش چهارم پارچه : پس از برش پنجهزار ويکصدو بيست عددلايه پارچه کار به مرحله ای می رسد که دوال به پاشنه وبه مرحله شروع خود رسيده است . استاد کار بايد در اين مرحله دوال اضافه را از ميان لايه های پارچه بيرون کشيده تاکاملا لايه های پارچه به هم چسپيده ومحکم  واز ضخامت يک ميلیمتری پارچه سطح آن به ارتفاع يک سانتيمتر وطول آن به بيست  وپنج سانت برسد. ( اين اندازه برای کلاش شماره چهل وچهار است ) طول پارچه ها به بيست وپنج سانت رسيده است. استاد تيره چهارم را در يکی از سوراخهای چکه هدايت کرده ودر نهايت به قسمت زير آن منتقل می نمايد ودر قسمت زيرآن تا لايه وسط ؛ سمت روبه جلو قسمت رنگی مجزای وسط یعنی فاصله دوونيم سانتی وسط آن راباز به طرف ادخل هدايت می کنند وسپس به فاصله دوو نيم سانتی به عقب برگشته وباز همان رابه زير هدايت نمودهو کاملا محکم مینمايند .و دوباره استاد کار آن را از قسمت زير به جلو پنکه ها یعنی در قسمت لوط ؛ محل تقاطع تيره ها سر تيره رابا سمبه اي سوراخ کرده وسر تيره را باز به طرف داخل هدايت کرده ودر اين مرحله از طرف داخل حدود پنج ونيم سانت دوباره به عقب برگشته ودر آن فاصله باری ديگر سر دوال رابه طرف زير رد نموده وباکشيدن ومحکم کردن آن اضافه دوال را بيرون کشيده وبا گره ای سر آن را مهار می نمايد.

حالا نوبت به تيره نهايی يعنی تيره پنجم میرسد که جدا از بقيه تيره ها ست وکاملا در وسط زيره کلاش قرار می گيرد .

تيره پنجم در قسمت سينه پا ايجاد می گردد وهدف از آن تحمل زياد فشار در اين قسمت از پا است . اين تيره در اندازه پنج ونيم سانتی از جلو واز طرف داخل به سمت بيرون د رامتداد تيره مهاری زيرين سه سوراخ به صورت سه نقطه زوايای مثلث شکل ايجاد میگردد که یکی از راسها کاملا در وسط قرار می گيرد . همانند تيره اول يک سر تيره را حلقه کرده وسر ديگر آن را نازک می نمايند.

از طرف پايین تيره رارد کرده تا از داخل بيرون آيد به صورتی که به انتهای حلقه برسد وبا رد کردن سر تيره در داخل حلقه آن را گره خواهندزد. حالا بايد تيره رادر داخل پارچه ها به صورت چهار تيره ديگر رد نما ييد . از اندازه پنج ونيم سانتی جلو به طرف پاشنه تا يازده ونيم سانتی پارچه ها را کاملا از وسط مطابق حرکتهای تيره اول ودوم وسوم وچهارم برش واتو می زنند . سپس همانند چهار تيره ديگرتيره  پنجم را در داخل پارچه ها به طرف داخل بيرون کشيده تا محکم گردد . بعد آن راباز به طرف بيرون به فاصله يک سانتی هدايت کرده وبا تيره زير لنگه گيوه گره زده تا دوباره باز نشود . البته بعد از خشک شدن تيره وپارچه وبعد زا بافت یعنی هنگام پوشيدن گيوه تيره اضافی زيرکفش يا گيوه که چون در بيرون از پارچه قرارگرفته است وبر آمده می باشد آن را بريده تا هنگام راه رفتن تعادل داشته باشد ونيز هدف از ايجاد اين تيره مهار پارچه وتيره هاست که به علت مرطوب بودن ممکن است به طرف داخل تاب بردارند. که اين تيره مهاری برای آن محسوب می شود .با وجود اين کل دومتر دوال هنوز مورد استفاده قرار نگرفته وحدود نيم متر از آن گاهی سی سانت اضافه می آيد آنهم به علت وجود اندازه مناسب برای محکم کردن تيره ها وجمع نمودن پارچه ها ست که استاد کار دور دست خود می پيچد وآن را محکم کش میدهد تا پارچه رابه هم پرس نمايد . پس از اين کار بر روی قوطه که در کارگاه است با ضربات محکم بر پشت وروی انبوهی از پارچه زده وتا کشش دوال وچسپيدن پارچه ها به هم فرم اصلی ومورد نظر استاد را جوابگو باشد. ودر زير آن تخته ای که در حقيقت قالبی است که در وسط آن شياری به اندازه يک سانت وجود دارد .تيره کاشی بند (نام ديگر تيره است ) زيره رادر داخل آن قرار داده تابر اثر ضربات مشته بر فلز منحنی شکل که کارش ايجاد شيار بر روی پارچه ودر بين تيره هاست کاشی بندبيرونی پاره نشود .

ايجاد شيار در بين تيره ها بر روی پارچه به اين خاطر است که با کشش تيره ها ممکن است در فاصله بين آنهاپارچه به طرف بيرون جمع شود که با ضرباتی بر روی فلز منحنی پارچه رابه حالت اوليه و سرجای خودقرار میدهند. وجود پنج تيره دوال در داخل ده سانت پارچه در عرض وبه طول بيست وپنج سانت ووجود ِک تيره در قسمت بيرونی زير که باعث جمع شدن پارچه به طرف بيرون و تيره های داخل پارچه که باعث کشش به طرف داخل می گرد د اين فشار بيرونی ودرونی باضربات مشته بر پايه ای از چوب باعث کشش دوال ودراز کش نمودن آنها ست که به آن حالتی صاف ويکدست می دهد .

پس از آن برای مهار بيشتر تيره ها چکه ولوط آن را با سه رديف متراکم ميخ سياه ريز ميخ کوبی می نمايد . که وجود سی ميخ  در لوط  و چهل ميخ در چکه کاملا چکه و لوط را همراه چهار تيره داخل به هم وصل می نمايد.سپس با الگويی که از قّبل آماده شده برای شماره های مختلف اندازه مورد نظر را برروی زيره آماده طراحی کرده وحدود يک سانت بيرون تر از آن کاملا منظم ودقيق با اسکنه ای اضافی پارچه هارا برش می دهند تا حالت مورد نظر استاد رابه خود بگيرد . کار هنوز به اتمام نرسيده است اما خوب است بدانيم در يک جفت کلاش در هر پنج تيره ودر هر لنگ پنج هزار وهفتصد وهشتاد لايه پارچه برش زده می شود که در يک جفت کلاش مجموعا يازده هزارو چهار صدو چهل لایه پارچه رادر عرض یک سانت برش میزنند . سيصدوبيست خشت پنج در دوازده سانتی و سيصدوبيست عدد سه در دوازده در هر جفت کلاش وجود دارد که در مجموع برای هر جفت چهارونيم متر پارچه لازم است . که با حوصله تمام ودقت زياد استاد کار پارچه را تکه تکه نموده وخم به خم کل آن را اتو کرده وبه حالت ذکر شده آماده می سازد .

نحوه درست کردن پرگما : موی بز را تابيده ريسمانی بلند وچهارلا که بسيار محکم ايجادمی شود .هر کدام ازچهار رشته را به ته سوزنی وصل نموده و آنها را در درون پارچه رد نمايند . طول هر رشته يک مت ر ودر کل چهار متر می باشد . آنها زادز قسمت پاشنه بارد کردن دو عدد از آنها در درون سوراخی از چکه که دوال از آنها رد شده اند یابه حالت گره کرده متصل نمايند . حال اين چهار رشته رابا نظمی خاص یکی یکی به پارچه وصل مینمايند . به اين صورت که با درفشی نه ميلی متری دور خط کشی تعيین شده و از قبل طراحی شده یعنی يک سانت داخل لبه آن را به فاصله های دو الی سه سانتی بر روی خط مدل داخل پارچه برشی به عمق نيم سانت کاملا در وسط ارتفاع پارچه بوجود می آورند . اينکار راتا برش کامل گرداگرد طرح انجام میدهند. سپس به ترتيبی منظم یکی پس از ديگری بايد چهار رشته را دور همديگر پيچيده وضمن پيچش آنها بايد عمل بافت نيز انجام شود . بدين صورت که یکی از رشته ها را پس از گره زدن اول دور سه رشته ديگر پيچيده ودر محل برش اول رد نموده وسپس یکی ديگر از رشته ها همانند رشته اول دور سه تای ديگر پيچيده وار برش پارچه رد نمايند . سپس رشته دوم وچهارم رابه همان ترتيب انجام داده ومیتوان برای رشته به ترذتيب بافت شماره گزاری کرد . یعنی رشته اول را شماره يک ودوم وسوم وچهارم را هم همان طور . پس از اتمام مرحله ای از دوخت یعنی پس از رشته چهارم دوباره نوبت به رشته اول میرسد وبه همان ترتيب تا اتمام آن( يک دورکامل) اين دوخت ادامه دارد .

نحوه چرخش رشته ها دور همديگر فنرورا است .رشته ای که دور سه رشته ديگر فنروار پيچ خورده علاوه بر اينکه سه رشته رابه زمينه کار دوخت میزند خود نيز شامل قسمتی از رشته نخ يا پرگما به حساب می آيد . همانطور بااين حساب کل چهار رشته با چرخشی دور خود از برش پارچه تعيين شده عبور خواهد کرد وبا نتيجه ای رضايت بخش چهار رشته پرگما به روی قسمت داخلی زير کلاش وصل شده اين عمل ومحل دوخت قسمت دوم کلاش که همان دوقسمت است آماده می شود . سپس استاد کار پس از پشت سر گزاردن مرحله ای زياد از کار پارچه اضافه کناره ها را برش زده وباز کل کار را مرطوب نموده وبا ضربات محکم کار يکدست وصاف می شود . نتيجه تمام اين عمليات کلاشهایي زيبا با رنگهای مختلف خواهد بود . 

استفاده از کتيرا در مراحل مختلف کلاش : کتيرا از درختچه آن گرفته می شود حالت چسپندگی دارد . پس از مراحل  آماده سازی آن را درون آب ريخته تا کاملا باز شود . وحالت چسپنده به خود بگيرد تا آن رابه کناره های زيره گيوه که سر فتيله ها در آنجااز هم باز شده يا تار کش شده به هم بچسپاند . چون کتيرا بيرنگ است اثری از آن ديده نميشود . در هنگام بافت بن گر وشيرازه نوک سوزن ممکن است سر پارچه را از هم باز کند که با زدن کتيرا اين مشکل حل خواهدشد .

نحوه استفاده از کلاش: قيل از پوشيدن کلاش ؛کاشيبند یعنی تيره مهار را بريده وروی چمن مقداری راه می روند تا اصطلاحا گياه خور شود . یعنی بامالش برروی چمن رویه زيره گيوه که از پارچه ساخته شده ؛ سخت ومحکم ویکدست خواهد شد.